چگونه با مصاحبه دكتري روبرو شويم؟ روز مصاحبه

مصاحبه دكتري

۱- مصاحبه مانند يك برنامه پخش زنده است. شما فقط يك بار فرصت داريد، قدر فرصت خود را بدانيد!

۲- اگر وارد جلسه شديد و با سوالات انگليسي مواجه شديد مضطرب نشويد. اساتيد بعدي سوالات فارسي خواهند پرسيد. همچنين ممكن است متني به شما بدهند و از شما بخواهند كه آن را معنا كنيد.

۳- سعي كنيد لوازم زيادي در دست نداشته باشيد. لباس مناسب و رسمي بر تن نموده و با روي و مويي به اندازه، آراسته در محل حاضر شويد.

۴- هنگام سلام، در چشمان طرف مقابل نگاه كنيد و در صورت دست دادن، محكم و با اعتماد به نفس دست دهيد.

۵- تكنيك چشمان براق: بايد در صحبت هاي شما چهار چيز باشد: نشاط، سر زندگي، اميد به پيشرفت و جستجوگري. و همين احساسات بايد در لبخند و چشمان شما برق بزند.

۶- در طي مصاحبه به ساعت خود نگاه نكنيد.

۷- تا دقيقه نود بازي كنيد. اين كه شما يك قسمت مصاحبه را بد گذرانده ايد نبايد باعث شود نااميد شويد. چه بسا رقبايتان همين قدر هم بلد نباشند.

۸- عجله نكنيد. قبل از جواب به سوالات فكر كنيد.

۹- تمام وقت بودن دانشجو: توجه داشته باشيد كه براي يك استاد خيلي مهم است كه دانشجوي دكتري به صورت تمام وقت روي پايان نامه خود كار كند و اشتغال به كار مي تواند تأثير منفي بر روي نظر اساتيد داشته باشد، البته در صورتي كه كار فعلي شما در زمينه اي غير از تدريس است. داشتن سابقه تدريس، نوشتن و يا ترجمه كتاب و از اين قبيل كارهاي تحصيلي مي تواند به روند مصاحبه شما كمك كند.

۱۰- تأمين هزينه تحصيل: يكي از سوالاتي كه حتماً مطرح مي شود، تأمين هزينه تحصيل شما خواهد بود.
آيا خودتان سر كار مي رويد؟ شخص يا اشخاص ديگري هزينه زندگي شما را تأمين مي كنند؟ معمولاً در مورد آقاياني كه متأهل هستند يا سن نسبتا بالايي دارند طفره رفتن از اين سوال ساده نيست و گفتن اينكه شاغل نيستيد و دانشجوي تمام وقت خواهيد بود با لبخند معنادار اساتيد همراه مي گردد!

۱۱- معرفي داوطلب و سوابق تحصيلي: در ابتدا از دانشجو خواسته مي شود كه خود را معرفي كرده و به طور مختصر در مورد گذشته تحصيلي خود توضيح دهد. كار معرفي خود را سازمان يافته انجام دهيد. سعي نكنيد كارها را روي هوا و بدون برنامه انجام دهيد. يك سازماندهي نادرست موثر نخواهد افتاد. نام دانشگاه محل تحصيل كارشناسي و كارشناسي ارشد دانشجو پرسيده شده و در مورد پايين بودن بعضي نمرات توضيح خواسته مي شود. اين نكته را به خاطر داشته باشيد كه هر دانشجو در طول تحصيل خود ممكن است به دلايل مختلف از قبيل بيماري، مشكلات شخصي و… نمرات پايين كسب كرده باشد كه پاسخ صادقانه در مورد علت اين امر مي تواند سبب جلب اعتماد اساتيد حاضر در جلسه مصاحبه شود. سعي نكنيد چهره اي غير واقعي از خود نشان دهيد، نمرات و كارنامه پژوهشي شما بيانگر همه چيز است. مي توانيد يك پرونده مختصر از اطلاعات مقاطع مختلف تحصيلي تان، سوابق كاري و توانايي هاي خود تهيه كنيد تا در صورت لزوم ارائه نماييد.

۱۲- انگيزه داوطلب براي ادامه تحصيل، اهداف علمي و شغلي آينده: سعي كنيد نشان دهيد كه داراي برنامه، رسالت مشخصي، چشم انداز فردي و برنامه مشخص هستيد. در مصاحبه مستقيم و غير مستقيم بگوييد كه كاملاً هدفدار اين مسير را انتخاب كرده ايد و اين يكي از گام هاي آينده شما است. البته اين بايد واقعيت داشته باشد و گرنه كلامي كه واقعيت نداشته باشد نه باور مي شود و نه تاثيرگذار است! پس راستگو باشيد. به خاطر داشته باشيد كه داشتن انگيزه، كليد اصلي موفقيت در مصاحبه آزمون دكتري مي باشد. شما توانايي عوض كردن عقيده اساتيد را داريد و اين امر ميسر نمي شود مگر در صورتي كه شما علاقه مندي و پيگير بودن خود را نشان دهيد و در پاسخ به سوالات صادق باشيد.

۱۳- اگر ترم چهارمي هستيد و از زمان بندي شما براي دفاع پرسيدند، اكيداً از بيان اينكه من درس داشتم و نرسيدم و… خودداري كنيد و بگوييد خودتان را مي رسانيد ان شاء الله. چون اگر قبول بشويد هم واقعا خود را خواهيد رساند.

۱۴- تعداد مقالات ثبت شده در پايگاه هاي استنادي: روي مقالات علمي پژوهشي خود مانور دهيد. پژوهش ها و مقالات شخصي كه در حوزه تحقيق شما مي باشند در پذيرش شما نقش بسزايي دارند. مقالاتي داراي ارزش در ارزيابي مي باشند كه در نشريات معتبر منتشر شده باشند. هركاري هر جايي داشته ايد (تدريس، مقاله، همايش، ترجمه، مجله …)، فهرست كنيد و از آنها تاييديه فراهم كنيد، يا خودشان را همراه داشته باشيد.
در مجموع چاپ مقالات در مجلات معتبر، نمره معدل و پايان نامه، ارائه كارهاي تحقيقي و پژوهشي كه خودشان گوياي مطلب هستند و نمره كتبي آزمون دكتري مهمترين و مؤثرترين نكات براي قبولي در آزمون دكتري مي باشند.

۱۵- موضوع مورد علاقه براي رساله دكتري: يكي از سؤالاتي كه روز مصاحبه از شما پرسيده مي شود، زمينه كاري مورد علاقه شماست. در پاسخ به اين سوال هرگز نبايد روي موضوع به خصوصي تأكيد كنيد، همچنين طوري پاسخ ندهيد كه گويي برايتان مهم نيست روي چه موضوعي كار كنيد. بهتر است با پاسخ خود نشان دهيد كه هر چند روي چند زمينه كاري مسلط هستيد، ولي توانايي كار كردن روي موضوعات ديگر را هم داريد (يعني انعطاف پذير هستيد). اگر حوزه مشخصي در كارهاي تحقيقاتي مدنظر شماست و از حوزه هايي است كه اساسي و استراتژيك است و مطمئن هستيد كه روي آن مسلط هستيد مي توانيد بگوييد كه در زمينه پايان نامه دكتري از همين الان برنامه داريد.
۱۶- پذيرش دانشجو در ساير دانشگاهها: گاهي در مورد ديگر انتخاب هاي شما براي دكتري نيز سوال مي شود. در دانشگاهي كه اولين انتخاب معرفي شده تان است تا حدي بر روي مسئله تأكيد كنند و بحث را كمي كش دهيد و نشان دهيد كه با مزاياي آن دانشگاه آشنا هستيد. در مورد دو انتخاب ديگر توجيه كوچكي ارائه كنيد و از آن رد شويد.

۱۷- برخي اساتيد تا وقتي آن لفظي كه در ذهنشان است گفته نشود، پاسخ را نمي پذيرند. سعي كنيد طور ديگري جوابتان را تكرار كنيد شايد موفق شويد!

۱۸- بدانيد كه ۵ دقيقه اول مصاحبه بسيار مهم است. پس اقتدار، متانت و اعتماد به نفس خود را در اين ۵ دقيقه به رخ بكشيد.

۱۹- كاري كنيد كه اساتيد احساس نمايند شما رشته و دانشگاه را با علاقه و حساب و كتاب انتخاب كرده ايد.

۲۰- در تمام طول مصاحبه تنها يك هدف داشته باشيد: بايد اثبات كنيد كه كانديداي با ارزشي براي دوره دكتري هستيد. اسير پاسخگويي صرف به پرسش ها نشويد بلكه در هر پاسخي سعي كنيد كه حداقل يك دليل به مصاحبه گر بدهيد كه شما را براي دكتري انتخاب كند. در هر پاسخي يك امتياز كسب كنيد. خود پاسخ ها مهم نيستند، تاثير پاسخ ها مهم است. هر سوال را فرصتي بسازيد براي بروز توانايي ها، دانايي ها و مهارت هاي خود. در يك پاسخ به تحقيقات گذشته خود اشاره كنيد، در يك پاسخ به نمرات خوب خود در دبيرستان، در يك پاسخ به تجربه كاري، در جوابي ديگر به مهارت هاي رياضي و آماري خود. لازم است كه قبل از جلسه به مواردي كه بايد در خلال پاسخ ها به آن اشاره كنيد فكر كنيد و آن ها را يادداشت كنيد. به هر پرسشي به چشم يك فرصت براي اثبات خود بنگريد.

۲۱- از اطلاعات خود بهينه استفاده كنيد. مواردي را كه از شما مي پرسند به طرز ماهرانه ( ونه ناشيانه اي) به مواردي كه مي دانيد ربط دهيد. فرض كنيد از شما سؤالي پرسيده شود كه شما جز مختصري از آن نميدانيد. بر همين مطلب تمركز كنيد. شروع كنيد به توضيح آن به عنوان يك مقدمه و سعي كنيد ارتباطهاي ممكن را جستجو كنيد. به تدريج مطالب به يادتان مي آيد و تازه گاهي ابداعاتي هم در همان لحظه مي كنيد!

۲۲- اگر مهارت هاي زبان و كامپيوتر را داريد و فرصتي پيش آمد، روي مهارت هايتان مانور دهيد.

۲۳- در جلسه بيشتر بر روي توانمندي هاي خود مانور دهيد و سعي نكنيد كه نقاط ضعف خود را توجيه كنيد. مهم اين است كه گروه مصاحبه گر درك كند شما توانمندي هاي خوبي داريد و همه مي دانند كه هيچ كس جامع و بدون ضعف نيست. در صورت بروز يكي از نقاط ضعف، خيلي راحت و با اعتماد به نفس به مصاحبه كننده توضيح دهيد كه چطور سعي در برطرف كردن اين نقطه ضعف داريد. زيرا براي اينكه انتخاب شويد لازم نيست در همه موارد مذكور قوي باشيد .معمولا انتخاب كنندگان دچار خطاي كليشه اي خواهند شد. اگر فرض كنيم كه ده فاكتور تصميم گيري وجود دارد كافي است شما در سه فاكتور قدرتمند ظاهر شويد: مثلا فاكتور زبان، علاقه و مقاله.

۲۴- شما بايد به نوعي اثبات كنيد كه روحيه معلمي (براي استاد شدن و تدريس در دانشگا هها)، روحيه محققي (براي انجام تحقيقاتي در حد تز دكتري) داريد. بنابراين در اين رابطه امواج فكري خود را به اساتيد منتقل نماييد . مثلا نوشتن مقالات، شركت در كنفرانس ها، طرح ها و حلقه هاي پژوهشي و ساير موارد.

۲۵- راستگويي را به نقطه قوت خود تبديل سازيد. در صورتي كه سوالي از شما پرسيده شود كه جواب آن را نمي دانيد،صادقانه بگوييد كه در حال حاضر حضور ذهن ندارم. به خاطر داشته باشيد كه اساتيد در صورت شنيدن دروغ و يا اغراق،ذهنيت منفي پيدا مي كنند.

۲۶- نسبت به سوالاتي كه از شما مي شود حالت تدافعي به خود نگرفته و ناراحت و دلخور نشويد. در برابر مواردي كه فكر مي كنيد شما را در منگنه قرار داده اند از قبل به راه هاي فرار فكر كنيد. از صحبت ها و سوالات نامعقول عصباني نشويد!

۲۷- اگر جواب سوالي را نمي دانستيد اعتماد به نفس خود را از دست ندهيد. گاهي اوقات خود سوال كنندگان جواب آن ها را نمي دانند. مهم اعتماد به نفس شما در برخورد با سوالات دشوار است.

۲۸- آمادگي سوالات عجيب را داشته باشيد و نگران نشويد. اساتيد گاهي حس سيزده به دري مي كنند و مثلا مي پرسند:چرا آمدي اين رشته ؟چرا آمدي اينجا؟ به نظرت سنت زيادي كم/زياد نيست و…آرامش تان را حفظ كنيد و بالبخندي متين،متناسب با استاد جواب ندهيد/بدهيد.

۲۹- گاهي اوقات پيش مي آيد كه نفرات قبلي كارشان طول مي كشد بنابراين زمان مصاحبه شما به تاخير مي انجامد اين باعث مي شود كه شما عصبي شويد براي جلوگيري از اين مشكل همراه خودكتاب هاي كوچك كه جملات كوتاه دارد با داستان هاي كوتاه بامزه دارد همراه ببريد.

۳۰- اشتباه تان را بپذيريد. بي خودي بر خطاي تان اصرار نكنيد.

۳۱- محترم باشيد. اين ربطي به جلسه مصاحبه ندارد. به طوركلي هيچ كس از تفاخر، آنهم از سوي دانشجو خوشش نمي آيد و حق هم دارد. لكن فرق مصاحبه با ساير اوقات اينست كه استاد تحقير شده مي تواند شما را رد كند چون هنوز جنبه ارتقا نداريد.

۳۲- جداي از محتواي پاسخ هاي شما به سوالات، نحوه پاسخ گويي مهم است. با اعتماد به نفس، مسلط، علاقه مند، گرم و قوي، و كمي با صداي بلند پاسخ دهيد.
۳۳- اگر تجارب عملي ارزشمندي داريد بيان نماييد.

۳۴- حداقل ۳۰ دقيقه قبل از ساعت شروع مصاحبه در محل حضور داشته باشيد. خلوت كردن با خداوند قبل از مصاحبه بسيار آرامش بخش است.

برگرفته از كتاب تكنيك هاي انتخاب رشته دكتري و مصاحبه دكتري به روش سنجش اميركبير